Rozumiesz swój schemat. Dlaczego nadal w nim tkwisz?

Możesz wiedzieć, dlaczego boisz się bliskości. Rozumieć, skąd bierze się Twoja potrzeba kontroli. Dostrzegać, że wycofujesz się, gdy zaczyna Ci na kimś zależeć.

A mimo to, kiedy pojawia się trudna sytuacja, reagujesz dokładnie tak samo jak wcześniej.

Dlaczego?

1. Samo zrozumienie nie zmienia automatycznej reakcji.

Możesz świadomie wiedzieć, że nie każda krytyka oznacza odrzucenie, a jednocześnie odczuwać ją tak, jakby ktoś właśnie podważył Twoją wartość.

Wiedza i emocjonalne doświadczenie nie zawsze idą w parze.

2. Schematy często uruchamiają się szybciej, niż zdążysz je rozpoznać.

Zanim pomyślisz, co właściwie się wydarzyło, możesz już się wycofać, zaatakować, zamknąć w sobie albo zacząć analizować każde słowo drugiej osoby.

Nie dlatego, że nie znasz swoich mechanizmów. Dlatego, że w określonych sytuacjach nadal reagujesz według utrwalonego wzorca.

3. To, co dziś Ci przeszkadza, mogło kiedyś Cię chronić.

Dystans mógł pomagać Ci unikać zranienia. Kontrola mogła zmniejszać niepewność. Niezależność mogła chronić przed rozczarowaniem.

Dlatego rezygnacja z tych sposobów reagowania nie zawsze jest łatwa. Nawet jeśli już widzisz ich koszty, mogą nadal wydawać Ci się bezpieczniejsze niż coś nowego.

4. Możesz rozumieć swój schemat, ale nadal odtwarzać go w relacjach.

Wiesz, że boisz się odrzucenia, więc szukasz sygnałów, że ktoś Cię nie chce. Zaczynasz się dystansować, druga osoba reaguje chłodem, a Ty dostajesz kolejny dowód na to, że bliskość kończy się zranieniem.

W ten sposób schemat może sam wzmacniać przekonania, które go podtrzymują.

5. Zmiana zaczyna się tam, gdzie pojawia się nowa możliwość reagowania.

Nie chodzi wyłącznie o to, żeby rozpoznać mechanizm. Ważne jest również zauważenie emocji, które go uruchamiają, zrozumienie ich znaczenia i stopniowe uczenie się, że możesz postąpić inaczej.

Czasem wymaga to pracy terapeutycznej, szczególnie gdy schematy są głęboko utrwalone i powtarzają się w ważnych relacjach.

Samoświadomość jest ważna. Ale nie zawsze wystarcza, żeby coś się zmieniło.

Możesz wiedzieć, dlaczego reagujesz w określony sposób, a mimo to nadal potrzebować czasu i doświadczeń, by nauczyć się reagować inaczej.

I to nie oznacza, że Twoja praca nad sobą nie ma sensu.

A Ty? Zdarza Ci się rozumieć swoje reakcje, a mimo to nie potrafić ich zmienić?